De practicante no hospital a asiduo da peña do Colón. Castelao viviu en Santiago de Compostela nove anos, mais a súa primeira visita foi sendo un raquítico bebé, cando a nai o levou a Belvís para pedir por el, non fose ter mal de ollo ou estar endemoñado. Cando estudaba Medicina, debuxaba nas mesas dos bares e pedía que borrasen o resultado. Do mesmo xeito que esa arte, o Castelao humano ficou esborranchado polo mito. Nós, redescubrímolo nas rúas da cidade.
O traxecto completo consta de 9 paraxes e ten unha duración aproximada de 2 horas. Podes realizar o paseo autoguiado desde este sitio web. Recoméndase dispor dun dispositivo móbil e auriculares.
Actividade organizada polo Concello de Santiago de Compostela con ocasión do 140 aniversario do nacemento de Alfonso Daniel Manuel Rodríguez Castelao (1886-1950) e do 100 aniversario da primeira publicación do seu libro Cousas (1926).
Sobre as fotografías
Os dereitos das fotografías dispoñíbeis nesta páxina web pertencen ás entidades ou persoas indicadas en cada un dos pés de foto.
Sobre as citas
As citas presentes nas paraxes do paseo foron extraídas principalmente das seguintes fontes:
- Alonso Montero, Xesús (2012). Castelao na Unión Soviética en 1938. Vigo: Edicións Xerais.
- Armesto, Vitoria (1986). Los hijos cautivos de Breogán. El rastro de Castelao en América. Sada: Ediciós do Castro.
- Castelao, Alfonso Daniel (1920). Humorismo, dibuxo humorístico, caricatura. A Coruña: Litografía e imprenta Roel.
- Castelao, Alfonso Daniel (1934). «A Nosa Terra 03/03/34», No retorno de Antón Vilar Ponte. Santiago de Compostela: A Nosa Terra.
- Castelao, Alfonso Daniel (1934). As Cruces de pedra na Galiza. Discurso de ingreso de Castelao na Real Academia Galega. Accesíbel en: https://academia.gal/documents/35271/1791687/Documento_06.pdf [Consultado o 02/06/26].
- Castelao, Alfonso Daniel (1934). Retrincos. Santiago de Compostela: Editorial Nós.
- Castelao, Alfonso Daniel (1939), [Carta a Lois Tobío Fernández], 27 de abril. Accesíbel en: https://consellodacultura.gal/fondos_documentais/epistolarios/epistola.php?id=74333&epistolario= [Consultado o 02/06/26].
- Castelao, Alfonso Daniel (1939), [Carta a Sebastián González García-Paz], 9 de setembro.
- Castelao, Alfonso Daniel (1944). Sempre en Galiza. Buenos Aires: Ediciones As Burgas.
- Castelao, Alfonso Daniel (1945). «Memorial anual, 1945», ¡COMPOSTELA!. Nova York: Revista Unidad Gallega (Casa Galicia). Accesíbel en: https://casagaliciany.com/up/memorias/Memoria-1945.pdf [Consultado o 02/06/26].
- Castelao, Alfonso Daniel (1953). Os vellos non deben namorarse. Vigo: Editorial Galaxia.
- Castelao, Alfonso Daniel (2000), Sempre en Galiza, ed. crítica, 2ª ed., coord. R. Máiz, Santiago de Compostela: Parlamento de Galicia / Universidade de Santiago.
- Castelao, Alfonso Daniel (2000). Obras Castelao T.I – VI. Vigo: Editorial Galaxia.
- Castelao, Alfonso Daniel (sen data), [Carta a Lois Tobío Fernández]. Accesíbel en: https://consellodacultura.gal/fondos_documentais/epistolarios/epistola.php?id=74338&epistolario= [Consultado o 02/06/26].
- Castroviejo, Concha (1975), Grial: revista galega de cultura, nº 4.
- Diario Hoy (1938), [Artigo sen título], 30 de decembro.
- Dourado Deira, Manuel (1999). Conversas con Teresa Castelao. Santiago de Compostela: Sotelo Blanco.
- El Eco de Santiago (1908), [Artigo sen título], 25 de novembro.
- El Pueblo Gallego (1929), [Artigo sen título], 14 de novembro.
- García Negro, María Pilar (2001). Arredor de Castelao, Vigo: A Nosa Terra.
- García, Xosé Lois (prol.) (1978). Castelao, Otero Pedrayo, Suárez Picallo, Vilar Ponte: Discursos Parlamentarios. A Coruña-Sada: Ed. do Castro.
- Lopo, Antón (prol.) (2016). Querido Eduardo: cartas de Suárez Picallo a Blanco Amor. Santiago de Compostela: Chan da Pólvora.
- Lustres Rivas, Manuel (1924). Alfonso Castelao. en Céltiga, nº 6, Buenos Aires: Céltiga.
- Núñez Búa, Xosé (1971). Revoeira: homes, feitos, verbas. Montevideo: Patronato da Cultura Galega.
- O Correo de Galicia (1929), [Artigo sen título], 4 de agosto.
- Otero Pedrayo, Ramón (1969). «Baixo a lumieira do Patrón», A miña amizade con Castelao. Santiago de Compostela: El Correo Gallego.
- Paz-Andrade, Valentín (1982). Castelao na luz e na sombra. Sada: Ediciós do Castro.
- Paz-Andrade, Valentín (2012). Pranto matricial na voz do seu autor. Santiago de Compostela: Consello da Cultura Galega. Arquivo Sonoro de Galicia.
- Rodríguez Castelao, Alfonso Daniel (1987). Obra completa. 1. Narrativa e Teatro: Madrid: Ediciones Akal, S. A.
- Seixas Seoane, Miguel Anxo (2019). Castelao. Construtor da nación. Tomo I. 1886-1930. Vigo: Editorial Galaxia.
- Seixas Seoane, Miguel Anxo (2020). Castelao. Construtor da nación. Tomo II. 1931-1939. Vigo: Editorial Galaxia.
- Seixas Seoane, Miguel Anxo (2021). Castelao. Construtor da nación. Tomo III. 1940-1950. Vigo: Editorial Galaxia.
- Seoane, Luís (1969). Castelao artista. Buenos Aires: Editorial Alborada.
A tradución a inglés do paseo fíxoa Raquel Senra (Árbore Azul). Os audios foron gravados pola Casa do Rock.
